TUZ GÖLÜ ve KİRLİLİK

TUZ GÖLÜ ve KİRLİLİK

Türkiye’nin önemli sulak alanlarından biri olan Tuz Gölü ve çevresi 02.11.2000 tarih ve 24218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 14.09.2000 tarih ve 2000/1381 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilerek yürürlüğe girmiş, daha sonra 08.08.2002 tarih ve 24840 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4.07.2002 tarih ve 2002/4512 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi sınır değişikliği yapılarak son halini almıştır. 7.414 km2 büyüklüğündeki Bölge, kendine özgü bir doğal yapısı ve tarihi değerlere sahiptir.
Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi idari olarak Ankara, Konya ve Aksaray illeri sınırları içindedir.

Tuz Gölü, Türkiye'nin ikinci büyük gölü olup alanı mevsimlere göre 1200-1960 km2 arasında değişmektedir. Tuz Gölü çevresi, Türkiye'nin en az yağış alan bölgesidir. Gölün Kuzey batı –güneydoğu yönünde uzun ekseni boyunca 87 km . kadar uzanım göstermekte ve maksimum genişliği 40 km’ye erişmektedir. Gölün ornitolojik önemi yurdumuzda en büyük flamingo kolonisinin kuluçka alanı olmasıdır.

• Göl tabanında ortalama 12000 km2’lik bir alanda ve 8 cm kalınlığında tuz çökeldiği kabul edildiğinde, gölde kabaca 210 milyon ton tuz varlığından bahsedilebilir. Dünyanın yıllık tuz üretimi yaklaşık 180 milyon ton olduğu düşünülürse gölün potansiyeli ortaya çıkar. Türkiye’nin tuz üretiminin %80’den büyük bir bölümü Tuz Gölü ve Çamaltı tuzlasında gerçekleştirilmektedir.

• Tuz Gölünde kaya tuzu oluşumu, kapalı havza konumunda kalan göle uzun yıllar boyunca Na+ ve Clˉ iyonlarının devamlı birikmesi ve uygun jeokimyasal şartlar altında tuzu çökelmesi şekilde olmaktadır.

• Gölü besleyen kaynaklar, doğal dereler ve DSİ drenaj kanalı olmak üzere iki grupta toplanabilir.

• Tuz Gölü’ne boşalan akarsular; Uluırmak Deresi ve Peçeneközü Deresi, güneyde Eskil’den giren Bağlıca ve Kırkdelik suları ile Eşmekaya kaynakları, güneybatıda Tersakan çayı ve batıda Cihanbeyli’den gelen İnsuyu Çayı’dır.

• Tuz Gölü’ne boşalan kanal; DSİ-Konya Ana Tahliye Kanalıdır. Tuz Gölü’nde üretimi olumsuz etkileyen iki unsurdan bahsedilebilir.

• 1. Göldeki yağış, buharlaşma dengesinin bozulması,

• 2. Göle boşalan dere ve kanalların tuz kalitesini etkileyecek düzeyde kirlilik taşımasıdır.

• Konya, Aksaray İlleri, Cihanbeyli ve Şereflikoçhisar İlçelerinin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının göle arıtılmadan verilmesi,

• Göldeki tuz konsantrasyonun azalması,

• Flora ve fauna türlerinin azalması,

• Tahliye kanalından, sulama amacıyla su alınması,

• Tarım alanlarından kaynaklanan kirlilik,

• Bölgedeki rüzgar erozyonu

Çumra-Konya kapalı havzasında meydana gelen taşkınlar, aniden meydana gelip etkisi yıllarca sürmekteydi. Taşkın bu karakteriyle can kaybı ve maddi zararlara sebep olmaktaydı. Özellikle 1967 yılından itibaren etkisini gösteren taşkınlar nedeniyle; Beyşehir Gölü taşkın suları, Konya-Çumra Ovası drenaj suları, Konya kapalı havzası taşkın sularını tahliye etmek amacıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 1974 yılında 185 km . uzunluğundaki ana tahliye kanalı yapılmıştır. Sonraki yıllarda kanala, yapılış amacının dışında, başta Konya ili olmak üzere çevresindeki yerleşim merkezlerinden kaynaklanan evsel ve endüstriyel nitelikli atık sular hiçbir arıtıma tabi tutulmadan deşarj edilmiştir.

• Konya Şeker Fabrikası, Tümosan başta olmak üzere merkezde kanalizasyona bağlı 40 adet büyük ölçekli, sayısı 900’ü aşan küçük ve orta ölçekli işletme ve fabrikaların atıksuları, II. ve III. Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 170 fabrikanın endüstriyel ve evsel nitelikli atıksuları Keçeli Deresi vasıtasıyla Ana Tahliye Kanalına oradan da Tuz Gölü’ne ulaşmaktadır. Ayrıca Organize Sanayi Bölgesinde yapılaşmanın tamamlanması halinde, bugünkü atıksu debisine getireceği ilave yük de göz önünde tutulursa arıtma tesisi yapılmasının önemi ortaya çıkmaktadır.

Konya İli arazi varlığı ve nüfus yoğunluğu bakımından ülkemizin en büyük kentlerinden biridir. Debisi 120.000 m3/gün olan Konya atıksuları, DSİ Ana Tahliye Kanalına hiçbir arıtıma tabi tutulmadan deşarj edilmekte, yağışlı mevsimlerde kirlilik Tuz Gölüne ulaşmakta ve Tuz Gölü ekolojisini olumsuz yönde etkilemektedir. Söz konusu kirleticilerin belli bir konsantrasyona ulaşması halinde Tuz Gölü bir daha geriye dönülmeyecek şekilde kirletilmiş olacaktır. Ana tahliye kanalı boyunca kanaldan kontrolsüz şekilde yapılan sulamalar, tarlaların ileride ıslahı mümkün olmayacak şekilde, verimsiz ve çorak arazi olmasına neden olacaktır. Bu nedenle Atık Su Arıtma Tesisinin yapılması Konya ve Ülkemiz için büyük önem arz etmektedir.

• Konya Büyükşehir Belediyesi KOSKİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan, Konya Atıksu Arıtma Tesisi projesi ile ilgili olarak ÇED süreci tamamlanmıştır. Yapılması planlanan arıtma tesisi ile Avrupa Topluluğunun hassas alanlar için önerdiği aşağıda verilen kriterlerin sağlanması öngörülmüştür.

• Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı <20 mg/L

• Askıda Katı Madde <20 mg/L

• Toplam azot <10 mg/L

• Toplam fosfor < 1 mg/L.

• Atıksu arıtma tesisi; kaba ve ince ızgara, kum tutucu, ilk ve son çökeltme havuzları, havalandırma ünitesi, çamur yoğunlaştırıcı, anaerobik çürütücüler, belt filtre ünitelerinden oluşacaktır.

• Göl ekolojisinin bozulmasına sebep olan atıksulardan bir kısmı da Cihanbeyli İlçesine aittir.

• Tuz Gölü havzasında mevcut 2.630.000 hektar tarım arazisinin, sulanan kısmı 274.800 hektar olup bu tarım sahasında, yılda 217.400 ton azotlu, 197.260 ton fosforlu gübre ve 1105 ton pestisit zirai mücadele amacıyla kullanılmıştır. Bu ilaçların bir miktarı, taban suyu ve yağışlarla tahliye kanalı aracılığı ile Tuz Gölü’ne ulaşmaktadır.

• Ana tahliye kanalı boyunca kanaldan kontrolsüz şekilde yapılan sulamalar, tarlaların ilerde ıslahı olmayacak şekilde verimsiz ve arazi olmasına neden olacaktır. Gereğinden fazla gübre, hormon ve pestisit kullanımının yanı sıra kirlenmiş sularla yapılan sulamalar sonucunda, Tuz Gölü ve havzası tarımsal kirlenmeye maruz kalmaktadır.

Tuz Gölü Kirliliğini Önleme Çalışmalarında Son Durum:

Konya havzasında en büyük kirliliği şehrimizin evsel ve endüstriyel atıksuları oluşturmaktadır. Bu sorunun önüne geçilebilmesi için, havzada büyük kirlilik yaratan Konya Büyükşehir atıksularının arıtılacağı Konya Atıksu Arıtma Tesisi Projeleri Konya Büyükşehir Belediyesi KOSKİ Genel Müdürlüğüne hazırlatılmış, ana kolektörün tamamlanması, fizibilite projesi, arazinin tahsisi, Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci tamamlanarak inşaata başlanmış ve son haline getirilmiştir.

Tesis; gerek proje, gerekse inşaat ve ekipman olarak Avrupa’da uygulanan teknolojik niteliklere sahip olup, ülkemizin en büyük atıksu arıtma tesislerinden biri olacaktır.
Atıksu arıtma tesisinin İlimize kazandırılmasıyla insan, çevre sağlığı açısından ve Tuz Gölü ekolojisine de önemli katkıda bulunacaktır.

• Cihanbeyli Düzenli Katı Atık Depolama Tesisi ve Kulu-Altınekin İlçelerinin katı atıklarının depolanması amacıyla Cihanbeyli ilçesinde Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca projesi yaptırılan Cihanbeyli, Kulu-Altınekin İlçe Belde ve Köyleri Çevre Koruma Birliği tarafından düzenli katı atık depolama tesisi inşa ettirilmiştir. Ayrıca Günyüzü,Kulu ve Altınekin de 3 adet aktarma istasyonu yapımı tamamlanmıştır.

• Tuz Gölü Entegre Çevre Koruma Projesi’nin gerçekleşmesiyle Konya (Merkez), Altınekin, Cihanbeyli ve Kulu İlçelerinin kanalizasyon sularının arıtılması ve katı atıklarının bertaraf edilmesi sorunları çözümlenmiş olacaktır.

ÇevreBoard: TUZ GÖLÜ ve KİRLİLİK - ÇevreBoard